​

Arktyczna fauna: Życie w nocy polarnej

Zima na Svalbardzie trwa mniej więcej od listopada do kwietnia, a najciemniejszy okres nocy polarnej przypada na czas od końca listopada do połowy stycznia – wtedy słońce ani na chwilę nie pojawia się nad horyzontem. Temperatury mogą spaść poniżej -30°C, wiatr przekracza 20 m/s, a lód morski skuwa fiordy i linie brzegowe. W tej mroźnej ciemności aktywne pozostają tylko najbardziej wyspecjalizowane zwierzęta.

Niedźwiedzie polarne: Królowie lodu

To oczywisty wybór ;)

Niedźwiedzie polarne są niekwestionowanymi ikonami zimy na Svalbardzie. Wędrują po lodzie morskim i obszarach przybrzeżnych w poszukiwaniu fok. Populacja Morza Barentsa, obejmująca Svalbard, szacowana jest na kilka tysięcy osobników, co czyni to miejsce jednym z najlepszych na świecie, by je spotkać – zawsze z bezpiecznej odległości.

• Waga: Duże samce mogą osiągać 600–700 kg; samice są znacznie mniejsze, zwłaszcza gdy karmią młode.

• Strategia polowania: Niedźwiedzie wykorzystują niesamowity węch, by zlokalizować foki obrączkowane oddychające przez przeręble w lodzie, po czym zastygają w bezruchu, czekając na moment ataku.

• Zachowanie zimą: W środku zimy niedźwiedzie często podążają za krawędzią lodu morskiego lub dryfują na krach, korzystając ze stabilnych platform łowieckich, które są coraz bardziej zagrożone przez zmiany klimatu.

Zimą spotkania z niedźwiedziami są najbardziej prawdopodobne podczas wypraw skuterami śnieżnymi lub wzdłuż zamarzniętych fiordów, jednak obowiązują surowe zasady bezpieczeństwa i dystansu, aby chronić zarówno zwierzęta, jak i turystów.
 

Renifery svalbardzkie: Specjaliści od tundry

Renifer svalbardzki to endemiczny podgatunek występujący tylko tutaj. Jest krępy, ma beczkowaty kształt ciała, krótkie nogi i gęste futro, co minimalizuje utratę ciepła. To zwierzęta wpisane w krajobraz, często widywane w pobliżu Longyearbyen, doliny Adventdalen i innych miejsc odwiedzanych podczas zimowych wycieczek.

• Zimowa dieta: Renifery wykopują kopytami „kratery” w twardym śniegu, aby dostać się do porostów, mchów i zamarzniętych traw.

• Adaptacje: Niska, krępa budowa ciała i bardzo gruba zimowa okrywa pozwalają im wytrzymać mroźny wiatr o temperaturze znacznie poniżej zera.

• Życie społeczne: Zimą spotyka się je w małych grupach lub samotnie; oszczędzają energię, poruszając się powoli po tundrze.

Widok renifera spokojnie skrobiącego w śniegu w błękitnym zmierzchu polarnym to jeden z najbardziej charakterystycznych obrazów zimy na Svalbardzie.

Piesiec (Lis polarny): Duch śniegu

Lis polarny to mistrz przetrwania. Zimą zmienia ubarwienie z brązowo-szarego na czysto białe, co zapewnia mu idealny kamuflaż. Zwinne i ciekawskie lisy są czasem widywane blisko osad, podążając śladami skuterów śnieżnych lub patroli.

• Dieta: Zimą żywią się resztkami z upolowanej przez niedźwiedzie zdobyczy, szukają padliny ptaków morskich, polują na pardwy lub małe ssaki.

• Przemieszczanie się: Lisy z nadajnikami potrafią pokonać setki kilometrów po lodzie morskim, wykazując się fenomenalną wytrzymałością.

• Strategia: Przetrwanie zawdzięczają mobilności i byciu oportunistami – stale podążają za śladami zapachowymi.

Dla turystów mignięcie białego ogona za zaspą lub maleńkie ślady przecinające zamarzniętą rzekę to często jedyne znaki obecności tych nieuchwytnych drapieżników.

 

Zimowe ptaki i ssaki morskie

Choć większość ptaków migruje na południe, kilka wytrzymałych gatunków zostaje tu przez cały rok:

• Pardwa mszarna (podgatunek svalbardzki): Jedyny ptak lądowy zimujący na Svalbardzie. Ma całkowicie opierzone nogi i stopy, które działają jak naturalne rakiety śnieżne.

• Nurnik i edredon: Te ptaki zimują w połyniach (niezamarzniętych obszarach wodnych), gdzie mogą nurkować po pożywienie.

Ssaki morskie pod lodem:

• Foki obrączkowane i brodate: Kluczowa zdobycz dla niedźwiedzi; utrzymują otwory oddechowe w lodzie.

• Morsy: Niektóre osobniki zostają w pobliżu krawędzi lodu nawet w środku zimy, choć duże stada są typowe dla lata.

Zimowe obserwacje fauny skupiają się bardziej na śladach i sylwetkach niż na wielkich skupiskach zwierząt, ale atmosfera jest wyjątkowa – cicha, mroczna i wręcz nieziemska.

​

Letnia fauna: Dzień polarny i eksplozja życia

Od maja do końca sierpnia na Svalbardzie panuje dzień polarny. Nieustanne światło słoneczne oraz szybko topniejący śnieg i lód wywołują eksplozję życia. Przybywają ptaki migrujące, wieloryby i liczne morsy.

​

Morsy: Olbrzymy na plażach

Morsy to jedne z najbardziej charyzmatycznych zwierząt lata, gromadzące się w hałaśliwych koloniach na plażach i płytkich wyspach przybrzeżnych.

• Miejsca odpoczynku (Haul-outs): Popularne miejsca to wyspy w cieśninie Hinlopen, region Edgeøya oraz punkty dostępne podczas rejsów z Longyearbyen.

• Zachowanie: Morsy używają ciosów, by wyciągnąć swoje ciężkie ciała na lód lub ląd, a następnie odpoczywają w dużych, głośnych grupach.

• Dieta: Nurkują na dno, by żywić się głównie małżami, które wykrywają za pomocą wrażliwych wibrysów (wąsów).
   

Wieloryby: Giganty fiordów

Bogate w składniki odżywcze wody Svalbardu przyciągają latem wiele gatunków wielorybów, skuszonych ogromnymi ilościami kryla i ryb.

Najczęściej widywane gatunki:

• Humbaki: Znane z widowiskowych skoków i uderzeń ogonem, często żerują przy czołach lodowców.

• Płetwale karłowate: Mniejsze i szybsze, często widywane w fiordach.

• Płetwale zwyczajne i błękitne: Największe zwierzęta na Ziemi, czasami spotykane na głębszych wodach pełnego morza.

• Białuchy: Białe, towarzyskie walenie, często widywane w grupach rodzinnych przy zatokach i ujściach rzek.
   

Ptasie bazary: Klify tętniące życiem

Lato zamienia klify Svalbardu w pionowe miasta, gdzie na wąskich półkach skalnych gniazdują setki tysięcy ptaków.

• Nurzyki i nurniki: Tłoczą się na półkach skalnych, tworząc ogromne, gwarne kolonie.

• Mewy trójpalczaste: Budują gniazda na najmniejszych występach, wypełniając powietrze swoim charakterystycznym krzykiem.

• Maskonury: Ulubieńcy turystów, gniazdują w norach lub odpoczywają na tafli wody pod klifami.

• Rybitwy popielate: Walecznie bronią swoich gniazd, atakując z powietrza każdego intruza.
   

Przegląd sezonowy dla odwiedzających

Sezon / Miesiące / Kluczowe zwierzęta / Najlepsze aktywności

Głęboka Zima / XII – II / Niedźwiedzie, renifery, lisy, pardwy / Safari skuterowe, fotografia nocy polarnej

Późna Zima / Wiosna / III – IV / Jak wyżej + więcej światła, pierwsze ptaki / Dłuższe wyprawy skuterowe, szukanie lodu

Wczesne Lato / V – VI / Morsy, powracające ptaki, wieloryby / Rejsy łodziami, safari po fiordach, trekkingi

Szczyt Lata / VII – VIII / Ptasie bazary, szczyt wielorybi, młode renifery / Rejsy ekspedycyjne, lądowania pontonami Zodiac
 

Ochrona i odpowiedzialna turystyka​

Przyroda Svalbardu jest chroniona surowymi przepisami. Odwiedzający muszą zachować bezpieczny dystans od zwierząt, a przewodnicy mają obowiązek posiadania broni palnej w celu ochrony przed niedźwiedziami polarnymi.

Główne zagrożenia związane ze zmianami klimatu:

• Zanik lodu morskiego: Skrócenie czasu łowieckiego dla niedźwiedzi.

• Zmiany w ekosystemie: Wpływ temperatury wody na dostępność ryb i kryla.

• Anomalie pogodowe: Deszcz padający na śnieg zimą powoduje powstawanie warstwy lodu, która uniemożliwia reniferom dostęp do pożywienia, prowadząc do głodu.

Biura takie jak MyArctic.eu wspierają ochronę przyrody, organizując wyprawy w małych grupach, edukując turystów i dbając o nienaruszanie spokoju dzikich mieszkańców Arktyki.

 

Zaplanuj swoją przygodę z MyArctic

Niezależnie od tego, czy marzysz o tropieniu śladów niedźwiedzia pod gwiazdami nocy polarnej, czy o rejsie obok kolonii morsów w świetle dnia polarnego – Svalbard oferuje niezapomniane wrażenia o każdej porze roku. MyArctic.eu z siedzibą w Longyearbyen łączy pasję z wiedzą lokalnych przewodników, oferując bezpieczne i odpowiedzialne wyprawy dla fotografów, rodzin i poszukiwaczy przygód.

Chcesz, abym pomógł Ci dopasować te treści pod konkretne posty w mediach społecznościowych lub przygotował opisy wybranych wycieczek?